Duurzaamheid in de Nederlandse wijnwereld: hype of blijvend?

Duurzaam is hot. Van avocado’s tot sneakers — en ook wijn ontkomt er niet aan. Maar wat betekent duurzaamheid eigenlijk in de wereld van de wijn? En hoe zit dat bij onze eigen Nederlandse wijnmakers? In dit artikel leggen we uit hoe duurzaamheid zich ontwikkelt in de Nederlandse wijngaard en kelder, welke soorten duurzame wijn er zijn én hoe jij als wijndrinker bewuste keuzes kunt maken.

Wat verstaan we onder duurzame wijnbouw?

Duurzaamheid is meer dan “biologisch werken”. Het gaat over de balans tussen mens, natuur en toekomst. Concreet in de wijnwereld betekent dat:

  • Minder of geen gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen
  • Respect voor biodiversiteit (bijen, vlinders, bodembeestjes)
  • Beperken van water- en energiegebruik
  • Duurzaam verpakken & vervoeren
  • Sociale duurzaamheid: eerlijke arbeid, lokale productie

Hoe duurzaam is Nederlandse wijnbouw?

Goed nieuws: Nederlandse wijnmakers zijn opvallend bewust bezig met duurzaamheid. Vaak uit overtuiging, maar ook uit noodzaak. Ons natte klimaat maakt druiventeelt lastig, en vraagt om slimme, weerbare keuzes.

Daarom kiezen veel Nederlandse wijnboeren voor:

  • PIWI-druiven – Schimmelresistente druiven zoals Solaris, Regent en Souvignier Gris
  • Biologische of biodynamische werkwijze – Zonder kunstmest of synthetische bestrijdingsmiddelen
  • Natuurwijnen – Zo puur mogelijk gemaakt, met minimale interventie

Sommige wijngaarden zijn officieel gecertificeerd biologisch of biodynamisch, anderen werken “volgens de principes” zonder label, bijvoorbeeld vanwege de kosten of de vrijheid in werkwijze.

In de kelder: ook daar is duurzaamheid zichtbaar

  • Zuinig watergebruik bij schoonmaak en vinificatie
  • Zonnepanelen of groene stroom voor kelder en machinegebruik
  • Duurzame verpakkingen: lichtere flessen, hergebruik, statiegeldsystemen of bag-in-box

Soorten duurzame wijn in Nederland

Niet elke duurzame wijn draagt een officieel keurmerk — en niet elk label vertelt het hele verhaal. Hieronder een overzicht van de meest voorkomende duurzame wijnstijlen in Nederland:

🍃 Biologische wijn (SKAL / EU bio)

  • Gecertificeerd volgens EU-richtlijnen
  • Geen kunstmest of chemische bestrijdingsmiddelen
  • Beperkt gebruik van sulfiet toegestaan

Herkenbaar aan het groene EU-biologisch blaadje met witte sterren. Controle vindt plaats via SKAL in Nederland.

🌙 Biodynamische wijn (Demeter)

  • Holistische aanpak gebaseerd op antroposofie
  • Gebruik van preparaten en werken volgens maankalender
  • Sluit aan bij kringlooplandbouw & biodiversiteit

Herkenbaar aan het Demeter-keurmerk. In Nederland nog beperkt aanwezig, maar groeiend.

🍷 Natuurwijn (vin nature)

  • Geen toegevoegd gist, minimale interventie
  • Geen of zeer weinig sulfiet
  • Vaak ongefilterd en niet geklaard

Er is (nog) geen universeel keurmerk, maar natuurwijn wordt vaak expliciet vermeld op etiketten of websites. In Nederland zijn enkele makers actief met deze stijl, vooral op kleine schaal.

🌱 PIWI-wijnen

  • Gemaakt van schimmelresistente rassen (bijv. Solaris, Cabernet Cantor)
  • Tot 80–90% minder gewasbescherming nodig
  • Steeds populairder in Nederland vanwege het klimaat

PIWI staat voor “Pilzwiderstandsfähig”. Er bestaat een PIWI International-organisatie, maar geen officieel consumentenlabel. Toch is ‘PIWI’ een veelgebruikte term onder duurzame wijnmakers.

Hoe herken je duurzame wijn?

Let op de volgende zaken op het etiket of bij de aankoop:

  • EU-biolabel of SKAL-certificering
  • Demeter-keurmerk voor biodynamisch
  • Vermelding van PIWI- of natuurwijn op label of website
  • Verkoop via lokale producent of korte keten

Transparantie is vaak de sleutel. Wijnmakers die duurzaam werken, vertellen daar graag over — op het etiket, op de website of tijdens een bezoek aan de wijngaard.

Wat kun jij doen als bewuste wijndrinker?

  • Kies vaker voor Nederlandse wijnen: korte keten, minder transport
  • Koop rechtstreeks bij de wijnmaker of via duurzame importeurs
  • Vraag actief naar PIWI, bio of natuurwijn als dat voor jou belangrijk is
  • Probeer eens een lichtere fles of wijn uit bag-in-box: minder CO₂

Tot slot

Duurzaamheid is geen trend, maar een logische ontwikkeling. En Nederland loopt verrassend voorop: van PIWI-druiven en zonnepaneel-kelders tot eerlijke, transparante wijnmakers die je zó kunt bezoeken. Of je nu voor biologisch, natuur of gewoon lokaal kiest — elke bewuste fles maakt verschil.